Σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία του Λυκείου, στον τρόπο αξιολόγησης των μαθητών, στο Εθνικό Απολυτήριο και στη διαδικασία εισαγωγής στα Πανεπιστήμια περιλαμβάνονται στην Ενδιάμεση Έκθεση Πορισμάτων του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία.
Η έκθεση, την οποία παρουσίασε κατ’ αποκλειστικότητα το esos.gr, δεν καταλήγει ακόμη σε ένα οριστικό εξεταστικό μοντέλο. Καταγράφει, όμως, τις βασικές κατευθύνσεις και τα διαφορετικά σενάρια που βρίσκονται υπό εξέταση.
Τι αλλάζει στη φιλοσοφία του Λυκείου
Κεντρικός στόχος είναι το Λύκειο να μην λειτουργεί αποκλειστικά ως περίοδος προετοιμασίας για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.
Η νέα προσέγγιση επιδιώκει ο απόφοιτος να έχει:
- ισχυρό κοινό μορφωτικό υπόβαθρο,
- βασικούς και σύγχρονους γραμματισμούς,
- κριτική και δημιουργική σκέψη,
- ικανότητα σύνθεσης και εφαρμογής της γνώσης,
- επικοινωνία και συνεργασία,
- επίλυση προβλημάτων,
- αυτενέργεια και αυτορρύθμιση,
- κοινωνική και περιβαλλοντική συνείδηση.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην ισότητα, τη συμπερίληψη και την υποστήριξη του εκπαιδευτικού και της σχολικής μονάδας.
Εθνικό Απολυτήριο και εισαγωγή στα ΑΕΙ: τρεις διαφορετικές λειτουργίες
Μία από τις σημαντικότερες κατευθύνσεις της έκθεσης είναι ο σαφέστερος διαχωρισμός ανάμεσα σε:
- την αξιολόγηση της καθημερινής μαθησιακής πορείας,
- την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης του Λυκείου μέσω του Εθνικού Απολυτηρίου,
- την επιλογή και κατάταξη των υποψηφίων για την εισαγωγή στα ΑΕΙ.
Το πώς ακριβώς θα συνδεθούν μεταξύ τους αυτές οι τρεις λειτουργίες παραμένει ανοιχτό.
Τα 3 βασικά σενάρια για Απολυτήριο και Πανεπιστήμια
1. Ενδοσχολικός βαθμός για το Απολυτήριο – ξεχωριστές εξετάσεις για τα ΑΕΙ
Το Εθνικό Απολυτήριο θα προκύπτει κυρίως μέσα από την αξιολόγηση στο σχολείο, ενώ θα εξακολουθεί να υπάρχει ξεχωριστή, κεντρικά οργανωμένη διαδικασία εξετάσεων για την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια.
Το μεγάλο ζήτημα σε αυτό το μοντέλο είναι η συγκρισιμότητα των βαθμών μεταξύ διαφορετικών σχολείων.
2. Δύο διαφορετικές εθνικές εξεταστικές διαδικασίες
Θα υπάρχουν εθνικές εξετάσεις για την απόκτηση του Εθνικού Απολυτηρίου και διαφορετικές εξετάσεις, σε μαθήματα προσανατολισμού ή εξειδίκευσης, για την εισαγωγή στα ΑΕΙ.
Εξετάζεται ακόμη και η δυνατότητα μιας κοινής εξέτασης γενικών γνώσεων με ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.
Το βασικό μειονέκτημα είναι ο κίνδυνος αύξησης του συνολικού εξεταστικού φόρτου.
3. Μία εθνική εξέταση με διπλό ρόλο
Μία ενιαία διαδικασία εθνικών εξετάσεων θα μπορούσε να χρησιμοποιείται τόσο για την απόκτηση του Εθνικού Απολυτηρίου όσο και για την κατάταξη των υποψηφίων στα ΑΕΙ.
Σε αυτή την περίπτωση θα απαιτούνταν διαφορετικά όρια και τρόποι υπολογισμού για τις δύο λειτουργίες.
Θα μετρά η Β΄ Λυκείου;
Δεν υπάρχει ακόμη τελική απόφαση.
Μεταξύ των σημαντικών ζητημάτων που παραμένουν ανοιχτά είναι:
- αν στον βαθμό του Εθνικού Απολυτηρίου θα συμμετέχει μόνο η Γ΄ Λυκείου ή και η Β΄,
- πόσο θα συνυπολογίζεται ο σχολικός βαθμός,
- αν ο βαθμός του Απολυτηρίου θα επηρεάζει την κατάταξη για τα ΑΕΙ,
- ποια μαθήματα θα εξετάζονται,
- αν οι εξετάσεις θα πραγματοποιούνται σε μία ή περισσότερες χρονικές περιόδους.
Επομένως, στο παρόν στάδιο δεν έχει αποφασιστεί ότι οι βαθμοί της Β΄ Λυκείου θα προσμετρώνται στην εισαγωγή στα Πανεπιστήμια.
«Δεύτερη ευκαιρία» για βελτίωση βαθμού
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι η εξέταση ενός μηχανισμού «δεύτερης ευκαιρίας».
Μεταξύ των πιθανών επιλογών περιλαμβάνονται:
- δεύτερη εξεταστική περίοδος,
- βελτίωση βαθμού,
- επανεξέταση σε συγκεκριμένα μαθήματα ή ενότητες.
Βασική προϋπόθεση είναι η διαδικασία αυτή να μην δημιουργεί πρόσθετες κοινωνικές ή οικονομικές ανισότητες μεταξύ των μαθητών.
Δύο εξεταστικές περίοδοι μέσα στη Γ΄ Λυκείου;
Στα σενάρια που εξετάζονται περιλαμβάνεται και η δυνατότητα ύπαρξης δύο κεντρικών εξεταστικών σταδίων στη Γ΄ Λυκείου, με κατανομή της ύλης.
Στόχος θα ήταν να περιοριστεί η εξάρτηση του μαθητή από μία και μοναδική εξεταστική περίοδο.
Από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά η επίπτωση που θα είχε ένα τέτοιο σύστημα στον διδακτικό χρόνο και στη συνοχή της σχολικής χρονιάς.
«Clearing» για τις κενές θέσεις των Πανεπιστημίων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση δημιουργίας διαδικασίας Clearing.
Μετά την ολοκλήρωση της κύριας διαδικασίας εισαγωγής, οι θέσεις των Πανεπιστημίων που παραμένουν κενές θα μπορούσαν να διατίθενται μέσω μιας συμπληρωματικής διαδικασίας κατανομής, χωρίς νέα εξέταση.
Στόχος είναι η καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων θέσεων των ΑΕΙ και η παροχή περισσότερων επιλογών στους υποψηφίους.
Λιγότερη ύλη – μικρότερη έμφαση στην αποστήθιση
Μία από τις σημαντικότερες παιδαγωγικές αλλαγές που προτείνονται αφορά την ίδια τη σχολική ύλη.
Η έκθεση επισημαίνει προβλήματα όπως:
- υπερφόρτωση της διδακτέας ύλης,
- ασυνέχειες μεταξύ των εκπαιδευτικών βαθμίδων,
- αναντιστοιχία μεταξύ Προγραμμάτων Σπουδών, διδακτικού υλικού και αξιολόγησης.
Η κατεύθυνση που προτείνεται είναι:
- ελάφρυνση και αναδιάταξη της ύλης,
- καθορισμός ενός σαφέστερου πυρήνα ουσιωδών γνώσεων,
- μεγαλύτερη έμφαση στη διερευνητική μάθηση,
- διαθεματικές και διεπιστημονικές προσεγγίσεις,
- αξιολόγηση της κατανόησης και των ικανοτήτων αντί της απλής απομνημόνευσης.
Ένας κοινός πυρήνας αλλά και περισσότερες επιλογές
Το νέο μοντέλο προσανατολίζεται σε έναν κοινό μορφωτικό πυρήνα για όλους τους μαθητές, διατηρώντας παράλληλα δυνατότητες επιλογής και εμβάθυνσης ανάλογα με τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά τους.
Παράλληλα εξετάζεται μεγαλύτερο περιθώριο προσαρμογής του εκπαιδευτικού περιεχομένου από εκπαιδευτικούς και σχολικές μονάδες, με παράλληλους μηχανισμούς αξιολόγησης και λογοδοσίας.
Τι προβλέπεται για τα ΕΠΑΛ
Η έκθεση προτείνει την αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης ως ισότιμη εκπαιδευτική διαδρομή.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται:
- ένταξη της επαγγελματικής εκπαίδευσης στο ευρύτερο πλαίσιο του Εθνικού Απολυτηρίου,
- εξορθολογισμός των ειδικοτήτων με βάση και τα δεδομένα της αγοράς εργασίας,
- ενίσχυση εργαστηριακής εκπαίδευσης και μάθησης στον χώρο εργασίας,
- ενσωμάτωση πράσινων και ψηφιακών δεξιοτήτων,
- διατήρηση της ισοτιμίας των τίτλων και των δυνατοτήτων συνέχισης των σπουδών.
Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Αρχείο για κάθε μαθητή
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η πρόταση για τη δημιουργία ενός Ψηφιακού Εκπαιδευτικού Αρχείου Μαθητή.
Στον πυρήνα του προτείνεται να βρίσκεται το MySchool, όπου θα διατηρούνται τα επίσημα ακαδημαϊκά δεδομένα, όπως:
- τάξη και σχολική μονάδα,
- μαθήματα,
- βαθμολογίες,
- απουσίες,
- προαγωγή,
- αποτελέσματα,
- σχολικό ιστορικό.
Γύρω από αυτόν τον βασικό πυρήνα θα μπορούν να υπάρχουν ξεχωριστά επίπεδα πληροφοριών.
Πιστοποιήσεις, projects, αθλητισμός και δραστηριότητες
Στο Ψηφιακό Αρχείο θα μπορούσαν να καταγράφονται επίσης:
- γλωσσομάθεια,
- ψηφιακές δεξιότητες,
- πιστοποιήσεις,
- projects,
- εθελοντισμός,
- τέχνες,
- αθλητισμός,
- κοινωνική συμμετοχή,
- άλλες επαληθεύσιμες δεξιότητες και δραστηριότητες.
Ωστόσο, η έκθεση προτείνει το συγκεκριμένο portfolio να παραμείνει συμπληρωματικό και μη βαθμολογούμενο.
Μάλιστα, δεν προκρίνεται η χρήση του για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, η οποία προτείνεται να εξακολουθήσει να βασίζεται σε τυποποιημένα ακαδημαϊκά δεδομένα.
Ιδιαίτερη προστασία στα ευαίσθητα δεδομένα
Τα δεδομένα που σχετίζονται με υποστηρικτικές παρεμβάσεις ή ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες προτείνεται να βρίσκονται σε ξεχωριστό, αυστηρά προστατευμένο επίπεδο και να μην εντάσσονται στο εμφανές ακαδημαϊκό προφίλ του μαθητή.
Η έκθεση απορρίπτει ουσιαστικά τη λογική δημιουργίας ενός υπερσυγκεντρωτικού «ολικού προφίλ μαθητή».
Τεχνητή Νοημοσύνη και μαθησιακή αναλυτική
Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα αξιοποίησης μαθησιακής αναλυτικής και Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ωστόσο, τίθενται σαφή όρια: τέτοια συστήματα δεν θα πρέπει να οδηγούν σε αδιαφανή ταξινόμηση των μαθητών ή αυτοματοποιημένη λήψη σημαντικών εκπαιδευτικών αποφάσεων.
Η χρήση τους προτείνεται να γίνεται με σαφή παιδαγωγικό σκοπό και με ανθρώπινη εποπτεία, με κεντρικό ρόλο του εκπαιδευτικού.
Τι δεν έχει αποφασιστεί ακόμη
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η Ενδιάμεση Έκθεση δεν αποτελεί το τελικό σύστημα που θα εφαρμοστεί.
Παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, όπως:
- αν θα υπάρχουν εθνικές εξετάσεις για το Εθνικό Απολυτήριο,
- αν και πόσο θα μετρά ο βαθμός του Απολυτηρίου για την εισαγωγή στα ΑΕΙ,
- αν θα προσμετράται η Β΄ Λυκείου,
- ποια θα είναι η βαρύτητα της ενδοσχολικής αξιολόγησης,
- πόσες εξεταστικές περίοδοι θα υπάρχουν,
- ποια μαθήματα θα εξετάζονται,
- πώς θα λειτουργεί η δυνατότητα βελτίωσης βαθμού.
Το βασικό μήνυμα
Η κατεύθυνση που αποτυπώνεται στην έκθεση είναι ευρύτερη από μία απλή αντικατάσταση των σημερινών Πανελλαδικών.
Το ζητούμενο είναι ένας συνολικός επανασχεδιασμός του Λυκείου, με λιγότερη αποστήθιση, περισσότερο ουσιαστική μάθηση, ισχυρότερο Εθνικό Απολυτήριο, σαφέστερο διαχωρισμό μεταξύ αποφοίτησης και εισαγωγής στα ΑΕΙ και ένα νέο ψηφιακό εκπαιδευτικό αρχείο για κάθε μαθητή.
Οι τελικές επιλογές, ωστόσο, μένει να διαμορφωθούν στα επόμενα στάδια του διαλόγου.
Πηγή: esos.gr – «Εθνικό Απολυτήριο/ Η ενδιάμεση έκθεση της Επιτροπής Διαλόγου: Ολόκληρος ο “χάρτης” των αλλαγών για το Λύκειο – Μαθήματα, εξετάσεις, ΑΕΙ και Ψηφιακό Αρχείο Μαθητή», δημοσίευση 25/09/2026, τελευταία ενημέρωση 26/09/2026.
